Logo
NIEUWSBRIEF   
10 juni 2014   

Zorg om allochtone ouderen

Gelijkwaardigheid. Het woord viel verschillende malen tijdens de studiebijeenkomst 'Zorg om allochtone ouderen' die het Instituut voor Maatschappelijke Veerkracht, NOOM en Laurens organiseerden in Rotterdam op 22 mei 2014. Leren luisteren naar elkaar én goed leren luisteren naar wat niet gezegd wordt. Gelijkwaardigheid, leren en luisteren zijn sleutelwoorden in de zorg rond oudere migranten. Daarop vonden sprekers, panelleden en aanwezigen elkaar.

Een zeer gemeleerd gezelschap van professionals uit verschillende delen van Nederland, maar ook veel actieve vrijwilligers uit de lidorganisaties van NOOM waren aanwezig. Aanleiding vormde het proefschrift van Ibrahim Yerden, getiteld 'Tradities in de knel, zorgverwachtingen en zorgpraktijk bij Turkse ouderen en hun kinderen in Nederland'.

Jeanny Vreeswijk-Manusiwa, coördinator van de Landelijke Stuurgroep Molukse Ouderen (LSMO) gaf vanuit NOOM de aftrap voor de middag. In haar inleiding over belangenbehartiging benadrukte zij hoe belangrijk het is dat de oudere migranten zelf hun wensen en behoeften naar voren brengen en hun stem laten horen. Dat wetenschappers uit de gemeenschappen zelf onderzoek doen draagt daaraan bij.

Ibrahim Yerden legde in zijn presentatie uit hoe de Turken van de eerste generatie de eigen zorgcultuur hier in Nederland hebben proberen te bewaren. Het liefste willen zij samenwonen onder één dak met hun oudste zoon, schoondochter en kleinkinderen. Zoon en schoondochter zijn verantwoordelijk voor de directe zorg (bakim). Daarnaast is er hulp van anderen (uitwonende kinderen, buren). Zij bieden gezelligheid, praktische ondersteuning, brengen eten, vieren religieuze feesten mee. Deze vorm van hulp heet yardim. Aan dit ideaalbeeld kunnen veel families in Nederland echter niet voldoen. Dus de Turkse ouderen stellen zich noodgedwongen tevreden met een minder goede oplossing. Ze wonen bij een dochter in. Of blijven zelfstandig met hulp van een of meer van hun kinderen en soms ook met hulp van buitenaf, zoals thuiszorg. Het is duidelijk dat de zorgverwachtingen niet overeenkomen met de daadwerkelijke zorgpraktijk van alledag. De roddel die ontstaat als kinderen hun ouders niet de zorg kunnen of willen bieden die volgens de traditie van hen verwacht wordt, maakt het zoeken van alternatieven niet makkelijker. De grote opdracht is voor beleidmakers én voor de migrantengemeenschap zelf om vorm te geven aan de familiezorg op een manier die past in deze veranderende tijd. In het beleid wordt veel nadruk gelegd op eigen kracht en verantwoordelijkheid. Dat past bij de traditionele opvattingen, dus in die zin kunnen de migrantenfamilies hiermee uit de voeten. Wel is het van belang ervoor te zorgen dat de mantelzorgers niet overbelast raken en aanvullend op de familiezorg cultuurspecifieke zorg door professionals geboden kan worden.

In aansluiting op het verhaal van Ibrahim Yerden lieten Hans Becker, voormalig directeur van Humanitas in Rotterdam en Ben van Dorp, regiomanager van Laurens, eveneens in Rotterdam, ieder op eigen wijze zien op welke wijze hun organisaties invulling geven aan de zorg voor oudere migranten. Dat gaf inzicht in succesformules, maar ook in valkuilen en dilemma's. Dat is nodig om van te leren, zoals Van Dorp terecht memoreerde bij de ervaringen van De Beukelaar (woonvoorziening voor dementerenden van diverse achtergronden).

Dat het bieden van adequate ondersteuning en zorg aan migrantenouderen nog een weerbarstige praktijk kent, kwam eveneens naar voren in de paneldiscussie. Hieraan namen de inleiders deel, samen met Bouchaib Saadane (voorzitter van NOOM), Gözde Duran (neuropsycholoog en medewerker van Alzheimer Nederland) en Yvonne Witter (Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen en Zorg). Aan de hand van vragen van dagvoorzitter Lucia Lameiro werden de nodige kritische noten gekraakt bij de recente veranderingen in zorg en welzijn, maar werden ook waardevolle adviezen gegeven. Yvonne Witter pleitte voor het stimuleren van zoveel mogelijk woonvariaties om zo de keuzemogelijkheden voor mensen te vergroten en het gat tussen zelfstandig wonen en het verpleeghuis te vullen. Breed gedeeld werd de zorg rond de overbelasting van de mantelzorgers. Bouchaib Saadane signaleerde hoezeer de overheid zichzelf tegenspreekt door enerzijds meer van de mensen zelf te vragen en anderzijds, zowel op het gebied van belangenbehartiging als ondersteuning voor mantelzorgers, fors te bezuinigen. Gözde Duran oogstte applaus met haar persoonlijke verhaal hoe zij moet laveren tussen de verwachtingen vanuit de Turkse gemeenschap, de wensen van haar ouders die haar een eigen leven gunnen en haar eigen inzet.

Al met al was het een waardevolle middag, die verdieping bracht rond de actuele ontwikkelingen rond de oudere migranten. En natuurlijk was het een gelegenheid om nieuwe contacten te leggen en bestaande contacten aan te halen. 

NOOM weer naar de 50 Plus Beurs!

Ook dit jaar zal het NOOM weer present zijn op de 50 Plus Beurs. Deze vindt plaats van 16 tot en met 20 september 2014 in de Jaarbeurs in Utrecht. Thema voor 2014: Het leven daagt je uit! 

Samen met de lidorganisaties werken we de komende periode aan een mooi programma voor ons podium op het plein van de multiculturele ontmoeting. Ook hopen we weer veel bezoekers te mogen begroeten aan onze stand.

Er komen gelukkig ook weer kaarten beschikbaar. Voor meer informatie kunt u zich wenden tot Freddy May, coördinator van het NOOM, E: may@netwerknoom.nl of M: 06 53 55 48 18.

Maak werk van 50-plussers

Ouderenorganisaties PCOB, Unie KBO en NOOM stellen dat de positie van 50-plussers op de arbeidsmarkt beter moet: veel talent blijft nog onbenut. "De huidige aanpak rond re-integratie maakt een eenheidsworst van werkzoekende ouderen." Actieplannen van overheid en UWV blijken niet (genoeg) te werken, er is meer maatwerk nodig. Dit staat in het manifest met aanbevelingen dat de ouderenorganisaties op 21 mei 2014, tijdens de expertmeeting 'Maak werk van 50-plussers', hebben uitgereikt aan CNV-voorzitter Maurice Limmen.

'Er is meer maatwerk nodig. Een lager opgeleid iemand, die - wat onder de oudere generatie nog voorkomt - 25 jaar trouw is gebleven aan zijn werkgever en op straat komt te staan omdat zijn functie overbodig is geworden, heeft een andere benadering nodig dan een werkzoekende oudere die vaak van baan is veranderd en zijn kennis heeft bijgehouden.' Dat zegt Els Hekstra directeur van ouderenorganisatie PCOB, die samen met de Unie KBO en migrantenkoepel NOOM de afgelopen jaren twee projecten heeft uitgevoerd om de arbeidsparticipatie van ouderen te bevorderen.

Veel talent nog onbenut
Uit de projecten blijkt dat vooral de beeldvorming over én van oudere werknemers moet veranderen; 50-plussers hebben veel te bieden, maar werkgevers en organisaties staan (soms onbewust) niet altijd voor hen open. Het inzetten op empowerment blijkt succesvol. Senioren zelf kunnen hun eigen zoek- en sollicitatievaardigheden nog verbeteren. Ook is er maatwerk nodig om werkzoekende 50- plussers te helpen: het gaat meer om competenties dan om leeftijd. Goede scholingsmogelijkheden voor deze groep is essentieel.

Dit komt naar voren in de aanbevelingen die CNV-voorzitter Maurice Limmen heeft ontvangen uit handen van de ouderenorganisaties. Limmen: 'De hoge werkloosheid, het lage baanperspectief en de vaak lange periode in de WW waar ouderen mee te maken hebben gaan ons als CNV aan het hart. Nu we met z'n allen langer moeten werken, is het van groot belang dat het ook normaal is dat werkgevers en werknemer er met elkaar alles aan doen om gezond, gemotiveerd en werkend het pensioen te halen.'

In het manifest met aanbevelingen is aandacht voor de opbrengst van arbeidsparticipatieprojecten '50+ Werkt' en 'Maak werk van uzelf' van de ouderenorganisaties. Deze vormen, samen met onderzoeksresultaten, aanleiding voor de aanbevelingen. Eerlijk en kritisch komen ook de maatregelen van de overheid, zoals het Actieplan 55-plus Werkt van het UWV, hierin terug.

Boodschap meegeven
Tijdens de expertmeeting op 21 mei zijn de ouderenorganisaties met experts in gesprek gegaan over de aanbevelingen. Zij kwamen uit de kringen van sociale partners, arbeidsmarktinstituties, maatschappelijke organisaties en ouderen zelf. Ouderenorganisaties wilden langs deze weg de aanbevelingen verdiepen, zorg dragen voor de uitvoering en de boodschap meegeven: 50-plussers hebben de arbeidsmarkt veel te bieden; benut hun inzet en talenten! Meer geld is daar niet per definitie voor nodig, wel een andere aanpak.

Voor het manifest, klik hier>>

Congres Multiculturele Dementiezorg

Dementie bij migranten is een actueel onderwerp. Het NOOM maakt zich al een aantal jaren sterk voor het bespreekbaar maken van de ziekte in migrantengemeenschappen, het doorbreken van de taboes rond de ziekte en het verbeteren van de zorg voor dementerende migrantenouderen.

In Nederland hebben 13.750 migranten dementie, dit is 6% van het totale aantal Nederlanders met dementie. Naar verwachting stijgt dit aantal de komende jaren tot ruim 30.000 (11%), waarna de stijging onder invloed van vergrijzing en toegenomen levensverwachting doorgaat.

Zorg- en welzijnsorganisaties weten deze grote groep ouderen met verschillende culturele achtergronden vaak moeilijk te bereiken. Oudere migranten en hun mantelzorgers maken vrijwel geen gebruik van het reguliere aanbod en hebben doorgaans weinig kennis over dementie. Ook taboe en schaamte spelen een grote rol. De onbekendheid met de mogelijkheden voor ondersteuning en zorg kunnen het isolement en de overbelasting van mantelzorgers vergroten.

Waarom sluit het reguliere aanbod van zorg en welzijn vaak niet aan? Hoe geef je vorm en invulling aan zorg en ondersteuning voor mensen met dementie uit verschillende culturen? Wat zijn hun specifieke wensen en behoeften? Welke verklaringsmodellen zijn er en hoe kom je in contact met de doelgroep? En welke mogelijkheden zijn er om deze groep intramuraal en in de thuissituatie, in het kader van de Wmo 2015, te ondersteunen?

Deze vragen komen aan bod tijdens het Landelijk Congres Multiculturele Dementiezorg. Het congres wordt georganiseerd door StudieArena en zorginnovatiebureau DAZ in samenwerking met ActiZ, Alzheimer Nederland, NOOM en Pharos.

Datum:     maandag 30 juni 2014
Tijd:           9.30 - 17.00 uur
Locatie:     't Spant, Bussum

Foto uit de film: Meer dan vergeten

Het congres is bedoeld voor professionals in welzijn en zorg. Tijdens het congres maakt u kennis met praktische mogelijkheden voor cultuurspecifieke dementiezorg. U kunt uw eigen congresprogramma samenstellen door een keuze te maken uit maar liefst 21 verschillende en inspirerende sessies. Verdeeld naar de volgende thema’s:

  • Dialoog en toegankelijkheid zorg
  • Wmo 2015 en dagopvang
  • Cultuurspecifieke zorg
  • Ketenzorg en casemanagement
  • Eenzaamheid en mantelzorg
  • Levensverhalen en trauma’s
  • Aanvullende zorg

Voor het volledige programma, klik hier>>
Voor informatie over kosten en inschrijving, klik hier>>

Voorlichtingen signalering zorgfraude van start

Na de studiedag op 16 april 2014, gewijd aan vroegtijdige signalering van zorgfraude, zijn in de maand mei de lidorganisaties van NOOM van start gegaan met de organisatie van een eerste reeks voorlichtingsbijeenkomsten om dit ingewikkelde onderwerp aan de orde te stellen.

We kunnen het volgende constateren:

  • De problematiek wordt herkend.
  • Oudere migranten zijn slecht op de hoogte van de rechten en plichten rond de zorg.
  • Daardoor zijn zij kwetsbaar voor misbruik.
  • Informatie over fraude en oneigenlijk gebruik is hard nodig.
  • Er is behoefte aan concrete voorbeelden hoe zorgvragers zelf controle kunnen uitoefenen.
  • Melden ligt zeer gevoelig.

De NOOMorganisaties willen graag verder gaan met het op gang brengen van het gesprek en het geven van informatie. Informatie vormt de basis om mensen weerbaarder te maken voor misbruik. Er is een klein begin gemaakt. We hopen dat het Ministerie van VWS ons in staat stelt om onze verantwoordelijkheid hierin verder vorm te geven.


   Wij sturen deze nieuwsbrief aan iedereen die via onze website heeft aangegeven deze te willen ontvangen. Ook samenwerkingsrelaties krijgen de nieuwsbrief. Mocht u geen prijs meer stellen op toezending van de nieuwsbrief, klik dan hier om u uit te schrijven!