Logo
NIEUWSBRIEF   
16 december 2016   

Onderling gesprek centraal in Zorg Verandert

Al verschillende malen hebben we in deze nieuwsbrief gerapporteerd over het enorme succes van ‘Zorg Verandert’. Binnen dit landelijke programma heeft NOOM sinds het voorjaar van 2015 inmiddels meer dan 420 informatieve bijeenkomsten verzorgd over de veranderingen in de zorg. De honger naar informatie was heel erg groot. Sinds enkele maanden zijn we bezig met de vervolgstap: gespreksbijeenkomsten waarin de eigen ervaringen van deelnemers centraal staan.

Gespreksbijeenkomsten
Er wordt gewerkt in kleine groepen, zodat er ruimte is voor ieders eigen verhaal. Samen ‘dromen’ de aanwezigen over hun ideale toekomst en bedenken welke stappen zij zelf kunnen zetten om deze dichterbij te brengen. Natuurlijk weten we dat er allerlei belemmeringen zijn en dat de toekomst nooit perfect zal zijn. Deze aanpak is een manier om eigen initiatief te stimuleren en te leren zien dat er (meerdere) keuzemogelijkheden zijn voor de toekomst.
Tot nu toe zijn er 78 gespreksbijeenkomsten georganiseerd door 17 organisaties voor 50 lokale groepen, met name in de grote steden Rotterdam en Den Haag, en daarbuiten in bijvoorbeeld Velsen Noord, Nijmegen, Hoofddorp, Tilburg en Arnhem. De meeste bijeenkomsten hebben plaatsgevonden bij Chinese, Turkse en Marokkaanse groepen. In andere groeperingen en regio’s worden voorbereidingen getroffen voor het houden van bijeenkomsten. In veel gevallen is er één enkele gespreksbijeenkomst gehouden. Bij andere groepen blijken vervolggesprekken wenselijk om in de richting van het doel te komen.

Samen-redzaamheid is investeren in de eigen netwerken
Plannen is iets dat hoort bij de samenleving van tegenwoordig. Eigen regie en zelfredzaamheid ziet de overheid graag bij de burger. Maar het is duidelijk dat niet iedere burger in staat is om mondig en monter de eigen beperkingen te compenseren en eigen wegen uit te zetten.
Het is een belangrijke taak voor NOOM om op te komen voor de ouderen in de achterban die niet mee kunnen komen met de eisen die gesteld worden. Het zou te mooi zijn om nu vast te stellen dat alle ouderen, en dus ook de oudere migranten (én andere kwetsbare groepen) volop mee kunnen doen in de zelfredzame participatiemaatschappij. Dat zouden we wel willen, maar de signalen dat dat nog zeker niet het geval is zijn sterk. Die willen we graag overbrengen aan de overheid.


Tegelijk nemen we graag onze rol om ouderen en mantelzorgers in de migrantenfamilies te stimuleren om na te denken over hun wensen voor nu en later. Daar zijn we al een aantal jaren mee bezig. Zorg Verandert biedt ons mogelijkheden om dat verder door te zetten. We spreken ook liever niet van zelfredzaamheid, maar van samen-redzaamheid. Een belangrijk onderdeel van de gesprekken gaat over wat je samen kunt doen: met wie kun je praten, wie kan je helpen, hoe kun jij een ander helpen, wat kunnen we in de groepen met en voor elkaar doen. Dat is investeren in versterking van de eigen netwerken, doorontwikkeling en borging van wat in gang gezet is.

Lees meer over de gespreksbijeenkomsten! Klik hier>>

Signalen uit Zorg Verandert

Het is duidelijk: de bijeenkomsten over de veranderingen in welzijn en zorg maken veel los bij migrantenouderen en mantelzorgers. De begeleiders zijn enthousiast over de respons en geven aan dat ze erg blij zijn dat ze hun bijdrage mogen leveren. Vanuit de bijeenkomsten kunnen we zien dat de mensen langzaam gaan beseffen wat de veranderingen gaan betekenen en wat van ieder van ons verwacht wordt. Duidelijk is ook dat niet iedereen voldoende is toegerust is om hierin mee te kunnen gaan.

Terugkijkend op de gespreksbijeenkomsten en de laatste informatiebijeenkomsten die nu nog gaande zijn pikken wij de volgende signalen op. De citaten komen uit de verslagen van de begeleiders.

Gebrek aan informatie over de veranderingen
Opvallend en zorgelijk is het om te ervaren hoe weinig door de gemeenten geïnvesteerd wordt om groepen burgers die minder aangesloten zijn op de algemene informatiekanalen (zoals huis-aan-huisbladen, Nederlandse radio en tv, internet) te betrekken bij de veranderingen die gaande zijn. Dat geldt zeker voor oudere migranten die vaak het Nederlands niet voldoende machtig zijn, niet digitaal vaardig zijn en soms analfabeet zijn. In heel veel gevallen melden de begeleiders dat de aanwezigen nog (vrijwel) niets wisten van de ontwikkelingen op het gebied van welzijn en zorg. Naast informatie over de richting van de veranderingen (langer thuis blijven wonen, zelfredzaamheid, meer zelf betalen) is behoefte aan informatie waar men terecht kan in de eigen omgeving.

Als gespreksbegeleidster was ik enigszins verbaasd dat er veel onbekendheid heerste. Dit omdat ik veronderstelde dat deze gemeente, een seniorvriendelijke stad, veel meer zou investeren in voorlichting aan diverse groepen. Een duidelijk signaal denk ik dat organisaties (welzijn en zorg, maar ook een platform van allochtone ouderen) niet iedereen bereikt. Ik had iets meer voorkennis verondersteld. Als die kennis er is, is dit gefragmenteerd. Regiotaxi is wel bekend, maar het Servicepunt weer niet.

Lees verder over de signalen die we ophalen in de bijeenkomsten Zorg Verandert. Klik hier>>

Voorlichtingstraject Zorgverzekeringslijn & NOOM in Rotterdam gestart

Een te grote groep (oudere) migranten ziet zich elke maand weer voor de keus gesteld welke rekening wel en welke niet te betalen. De rekening van de ziektekostenverzekeraar is één van de rekeningen die zij te vaak noodgedwongen opzij leggen. Lang niet altijd is men zich bewust van de gevolgen hiervan. Wat men in ieder geval niet beseft is dat 6 maanden de rekening niet (geheel) betalen betekent dat men als ‘wanbetaler’ wordt aangemeld, waarna bovenop de zorgpremie maandelijks een boete dient te worden betaald. Net zolang totdat de achterstallige premie is betaald óf men een regeling met de zorgverzekeraar heeft getroffen.

De Zorgverzekeringslijn geeft sinds 2013 persoonlijk advies en praktische hulp om betalingsachterstanden te voorkomen en op te lossen via de gratis telefoon (0800-6464644) en via de website www.zorgverzekeringslijn.nl
Omdat migranten onvoldoende worden bereikt met algemene voorlichtingscampagnes én het NOOM herhaaldelijk heeft bewezen in staat te zijn om de groep kwetsbare oudere migranten wel te kunnen bereiken, besloten de Zorgverzekeringslijn en NOOM om de handen ineen te slaan. Ook werd besloten om het voorlichtingstraject te richten op migranten in Rotterdam.

Enkele cijfers
Van de ruim 290.000 wanbetalers in Nederland, is bijna de helft van migrantenafkomst. Rotterdam was met 28.230 wanbetalers op 1 januari 2015 (cijfers van de Zorgverzekeringslijn) de stad met het grootste aantal mensen dat hun zorgpremie niet op tijd betaalt. Van deze groep heeft 75% een migrantenachtergrond. Dat is niet verwonderlijk gezien de bevolkingssamenstelling van Rotterdam, maar vooral ook gezien de inkomenspositie van migranten.
Opmerkelijk is dat hoewel 41% van de mensen met een betalingsachterstand afhankelijk is van een uitkering, ruim een kwart van hen géén zorgtoeslag ontvangt.
De grootste groep zgn. wanbetalers is de groep 18 tot 35-jarigen: 50% van de 28.230 wanbetalers is jonger dan 35 jaar. Een op de 5 wanbetalers is ouder dan 50 jaar. Het NOOM richt zich met de voorlichtingscampagne in de eerste plaats op de oudere migranten. Echter, naast het goed voorlichten en bewustmaken van de consequenties van het niet (tijdig) betalen van de zorgpremie, zal een beroep op de ouderen worden gedaan om hun (klein)kinderen ook van het belang hiervan te doordringen.

Signalen uit het veld
Dat dit specifieke voorlichtingstraject nodig is, wordt bevestigd door de signalen die de 35 sleutelfiguren die aan de startbijenkomst op 8 december jl. deelnamen, ontvangen. Door de veranderingen en de complexiteit van het stelsel, heerst er grote onwetendheid en onduidelijkheid onder de verschillende migrantengroepen over de zorgverzekering: over de plicht om zelf een verzekering af te sluiten, ook als je zelf geen inkomen hebt; over het recht op zorgtoeslag, zelfs als je bij je ouders woont; over de eigen bijdrages en het eigen risico en de mogelijkheden om dat eigen risico mee te verzekeren, om maar enkele voorbeelden te noemen. Concrete signalen die de aanwezigen naar voren brachten waren verder:

  • Een grote groep denkt niet in aanmerking te komen voor zorg- en/of huurtoeslag en vraagt deze om die reden niet aan.
  • Er heerst grote schaamte om hulp in te roepen wanneer men in de schulden is geraakt.
  • Zelfs als men hulp zou willen inroepen, weet men vaak niet wáár aan te kloppen en heeft men hulp nodig omdat men de taal onvoldoende beheerst.
  • Er is een groep ouderen en kinderen die door de kostendelersnorm in de schulden is geraakt: door de korting op hun bijstandsuitkering kunnen zij niet meer rondkomen.
  • Er is een groep jongeren zonder inkomen (want geen studiefinanciering of uitkering) die ook met zorgtoeslag de premie niet kan betalen.
  • Er is een groep zonder vast woonadres die steeds van het kastje naar de muur wordt gestuurd en bij wie ondertussen de hoogte van de schuld blijft oplopen.
  • Door de stijging van de zorgpremie per 1 januari verwacht men dat het aantal wantbetalers verder toeneemt.

De aanwezigen hadden echter ook enkele suggesties om in ieder geval een deel van de problemen op te lossen:

  • De zorg- en huurtoeslag zouden direct overgemaakt moeten worden naar de desbetreffende instanties, zodat mensen niet steeds weer voor de onmogelijke keuze worden gesteld of zij hun ziektekostenverzekering, de huur of andere rekeningen moeten betalen.
  • Iedereen die recht heeft op zorg- en/of huurtoeslag zou dat direct moeten krijgen van de SVB dan wel de Belastingdienst aangezien deze instanties over de inkomensgegevens van betrokkenen beschikken.
  • Ook de gemeente Rotterdam zou moeten meedoen met de zgn. ‘Regeling uitstroom wanbetalers via gemeente’ die bijstandsgerechtigden de mogelijkheid biedt om sneller terug te keren naar een normale premiebetaling bij hun zorgverzekeraar.

Vervolg voorlichtingstraject
Op de bijeenkomst van 8 december volgt een training in januari waaraan 20 sleutelfiguren van de verschillende migrantengemeenschappen deelnemen. Zij gaan voorlichtingsbijeenkomsten in Rotterdam organiseren om de bewustwording onder migranten(ouderen) te vergroten over de ernstige consequenties van het niet (tijdig) betalen van de zorgpremie en hoe in een vroeg stadium te voorkomen dat schulden snel en hoog oplopen.

Wilt u ook een voorlichtingsbijeenkomst in Rotterdam organiseren? Neem dan contact op met NOOM-coördinator Lucía Lameiro García: lameiro@netwerknoom.nl / 06 20966432.

Samen digitaal

Het is geen verrassing meer: de blauwe envelop verdwijnt en de overheid verwacht dat we steeds meer zaken via internet regelen. Ook onze belastingzaken. Digitaal communiceren heet dat. Maar hoe doe je dat als je niet 'digivaardig' bent, als je niet over een PC met internetverbinding beschikt, de Nederlandse taal niet machtig bent of laaggeletterd bent?
Bij wie kan je terecht, zonder het risico te lopen dat vervolgens die persoon niet jouw belang voor ogen heeft, maar vooral in zijn of haar financieel voordeel handelt? Want helaas, fraude gebeurt en vooral mensen in kwetsbare situaties zijn daar slachtoffer van. En oudere migranten vormen een kwetsbare groep. Reden voor het NOOM om de samenwerking aan te gaan met de Belastingdienst (BD). Enerzijds omdat het voor de BD moeilijk is om deze kwetsbare groep te bereiken, anderzijds omdat het NOOM een beroep kan doen op sleutelfiguren binnen de verschillende gemeenschappen die weten wat er speelt en die oudere migranten wel kunnen bereiken en bijstaan. 

Startbijeenkomst
Op 21 november jl. vond de aftrap plaats van dit bijzondere samenwerkingstraject waarin sleutelfiguren van het NOOM en medewerkers van de Belastingdienst in gesprek gingen over wat de ontwikkelingen bij de BD voor oudere migranten betekenen en welke stappen gezet moeten worden om te faciliteren dat ook oudere migranten zoveel mogelijk eigen regie krijgen of houden. Tijdens deze dag is geïnventariseerd welke vragen en knelpunten er zijn en in hoeverre hierop passend antwoord wordt gegeven. Wat blijft onopgelost of gaat ronduit mis in de praktijk? Wat is nodig om dat te voorkomen?
De aanwezigen bevestigden dat een grote groep ouderen in financiële problemen geraakt, waardoor zij hun huur en zorgverzekering niet meer kunnen betalen, terwijl vervolgens blijkt dat zij geen huurtoeslag of zorgtoeslag hebben aangevraagd. Hadden zij dat wel gedaan was hen een hoop ellende bespaard gebleven. Een deel van deze ouderen weet echter niet dat zij in aanmerking komen of denkt onterecht dat zij niet aan de voorwaarden voldoen. Hierover bestaan veel misverstanden. Ook over het tijdig doorgeven van wijzigingen. Te vaak denkt men: 'De Belastingdienst die weet alles al!' en wordt men achteraf geconfronteerd met het terugbetalen van teveel ontvangen toeslagen. Tot slot leven er ook veel (onbeantwoorde) vragen over het bezit van een woning in het land van herkomst.

Drempels verlagen
Ook als het gaat om de digitale ontwikkelingen is er een wereld te winnen: de eigen digitale postbus (Berichtenbox) activeren of iemand anders machtigen om digitaal je belastingzaken te regelen, is zelfs voor een aantal deelnemers – geen van allen digibeet – nog een brug te ver.
Vastgesteld wordt dat migrantenouderen een nog hogere drempel ervaren met betrekking tot de Belastingdienst dan hun Nederlandse leeftijdgenoten. Aan het einde van de bijeenkomst was de gezamenlijke uitdaging dan ook duidelijk: hoe kunnen we die drempel - die door de digitalisering nog hoger dreigt te worden – verlagen?

Hoe nu verder
Met deze signalen en deze uitdaging helder voor ogen gaan Belastingdienst en NOOM de komende tijd aan de slag. ‘Samen digitaal’ is dan ook een traject waarin oudere migranten en hun mantelzorgers, vrijwilligers en sleutelfiguren van het NOOM en de Belastingdienst van en met elkaar leren. De startbijeenkomst op 21 november vormde de opmars naar de training in februari die de voorlichters in staat zal stellen migrantenouderen te informeren wat de ontwikkelingen bij de Belastingdienst praktisch voor hen betekenen, waar en bij wie zij terecht kunnen met hun vragen, wat de do's (maar vooral ook wat de don’ts) zijn als het gaat om digitaal communiceren met de overheid in het algemeen en de belastingdienst in het bijzonder.

Meer informatie
Wilt u ook een voorlichtingsbijeenkomst in het kader van ‘Samen digitaal’ organiseren? Neem dan contact op met NOOM-coördinator Lucía Lameiro García: lameiro@netwerknoom.nl / 06 20966432.

Nationale Zorgvernieuwingsprijs 2016 gaat naar 'Gezonde Taal!'

We meldden het u al eerder: ‘Zorg voor welzijn van oudere migranten’ was dit jaar het thema voor de Nationale Zorgvernieuwingsprijs. Vanaf 2005 wordt deze prijsvraag uitgezet als opvolger van de ZonMw Stimuleringsprijs, door ZonMw georganiseerd vanaf 1998. Het VSBfonds keek toen al vaak mee naar de inzendingen. ZonMw en VSBfonds zijn de huidige initiatiefnemers van de Nationale Zorgvernieuwingsprijs en vinden het belangrijk dat nieuwe ideeën voor betere zorg en welzijn een kans krijgen. Om de twee jaar wordt de prijsvraag uitgezet en maken deelnemers kans op een bedrag waarmee ze hun idee uit kunnen voeren. Dit jaar was het te winnen bedrag 75.000 euro.
Vanaf 1 maart kon elk vernieuwend idee om beter te zorgen voor het welzijn van oudere migranten ingestuurd worden. Het thema is gekozen vanwege het toenemende aantal oudere migranten en de erkenning dat zij vaak minder gezond zijn en nog steeds onvoldoende toegang hebben tot zorg en welzijn. Ook zou er nog te weinig oog zijn voor wat oudere migranten en hun familie nodig hebben.
Het aantal inzendingen, 161 in totaal, overtrof de verwachtingen van de initiatiefnemers. Een jury bestaande uit een zestal deskundigen boog zich over de ingezonden ideeën. Uiteindelijk werden er 66 uitgekozen die verder uitgewerkt konden worden en door mochten naar de volgende ronde. Fred May, adviseur bij het NOOM, was één van de juryleden. Hij vertelde achteraf dat het nog niet meeviel om keuzes te maken, maar dat de aandacht voor het welzijn van oudere migranten natuurlijk wel hartverwarmend was.

Een aantal organisaties stuurde meerdere aanvragen in. Het viel het NOOM op dat tijdens het schrijven van de aanvragen ook samengewerkt werd om elkaars aanvragen aan te scherpen. Opmerkelijk omdat hieruit valt op te maken dat niet alleen het winnen van de prijs van belang leek maar ook werkelijk de zorg van welzijn voor een kwetsbare groep voorop stond.
De kanshebbers kregen ondersteuning in de vorm van verschillende workshops die hen werd aangeboden in aanloop naar de deadline. De vergaarde kennis was ook bedoeld om in te zetten bij andere aanvragen of bij andere fondsen. Er kon immers maar één winnaar zijn en dan is het belangrijk om te weten of je project elders een kans kan maken. Een korte beschrijving van ieder uitgewerkt project verscheen op de site en de mogelijkheid werd geboden om daar een filmpje aan toe te voegen. Het publiek kon langs digitale weg stemmen op het meest aansprekende project. Naast de door de jury genomineerde inzendingen was het namelijk ook nog mogelijk om kans te maken op een zogenaamde publieksprijs.
Op 29 november jl. vond dan uiteindelijk de prijsuitreiking plaats in de Fabriek te Utrecht. Op een uitgebreide fondsenmarkt stonden deskundigen van onder andere, ZonMw, VSBfonds en de ouderenfondsen RCOAK en Sluyterman van Loo, klaar om deelnemers te adviseren.

 

Advies inwinnen bij ZonMw
Bron: www.nationalezorgvernieuwingsprijs.nl

De uiteindelijke winnaar werd ‘Gezonde Taal! In dit project krijgen oudere migranten taallessen over gezondheidsonderwerpen. Met het prijzengeld wordt onder meer het lesmateriaal verder ontwikkeld met inzet van de oudere migranten zelf. Het project sluit goed aan op de bevindingen uit de inleiding van Sadik Harchaoui. Hij benadrukte aan het begin van de dag nog eens hoe slecht het met de gezondheid van oudere migranten is gesteld. Dat hier in de samenleving nog lang niet voldoende oog voor is en dat de zorg voor welzijn van oudere migranten laag op de politieke agenda staat. ‘We zullen als samenleving iets moeten doen om deze mensen goed te ondersteunen’, zo riep hij op.

Voor meer informatie over 'Gezonde Taal!', klik hier>>
Voor de inleiding van Sadik Harchaoui, klik hier>> 




   Wij sturen deze nieuwsbrief aan iedereen die via onze website heeft aangegeven deze te willen ontvangen. Ook samenwerkingsrelaties krijgen de nieuwsbrief. Mocht u geen prijs meer stellen op toezending van de nieuwsbrief, klik dan hier om u uit te schrijven!