Financieel misbruik

In de campagne Ouderen in veilige handen, waarin aandacht is besteed aan ouderenmishandeling in diverse verschijningsvormen, is naar voren gekomen dat financieel misbruik ook bij migrantenouderen voorkomt. Het NOOM is van mening dat op dit punt met behulp van adequate en passende voorlichting veel winst is te behalen. 

Dat is een van de redenen waarom het NOOM in 2015 is toegetreden tot de Brede Alliantie Veilig Financieel Ouder Worden. Deze is ontstaan in het kader van het Landelijk Actieplan Ouderen in veilige handen. Hierin werken belangrijke partners samen, zoals de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB), de RABObank, de politie, het Openbaar Ministerie, de Veilig Thuisorganisaties, Mentorschap Nederland, vertegenwoordigers uit de wereld van bewindvoering en de seniorenorganisaties KBO-PCOB, ANBO en NOOM. Coördinatie is in handen van het Ministerie van VWS.

In 2017 heeft het NOOM via de Brede Alliantie financiering verkregen voor een aantal voorlichtingsactiviteiten. Op 20 oktober heeft een landelijke themadag plaatsgevonden waaraan circa 90 vrijwilligers hebben deelgenomen. Tot 1 december 2017 organiseren de lidorganisaties voorlichtingsactiviteiten voor vrijwilligers, mantelzorgers en ouderen in eigen kring.

Voorlichtingsmaterialen
Voor de themadag wordt speciaal voorlichtingsmateriaal samengesteld waar vrijwilligers gebruik van kunnen maken.

Presentatie over financieel misbruik, vormen van financieel misbruik, signalen en tips om dit te voorkomen.
Klik hier>>
Wilt u de presentatie in powerpointversie? Mail dan uw verzoek naar Yvonne Heygele, E: heygele@netwerknoom.nl.

Folder: 'Herken financiële uitbuiting bij ouderen' (ministerie van VWS)
Klik hier>>

Folder: 'Tips senioren en veiligheid' (politie)
Klik hier>>

Brochure: 'Checklist voor ouderen ten behoeve van het voorkomen van financiële uitbuiting' (ministerie van VWS)
Klik hier>>

Brochure: 'Samen Bankieren' (Rabobank)
Klik hier>>

KNB heeft in samenwerking met NOOM twee korte voorlichtingsfilmpjes gemaakt. Het eerste gaat over het voorkomen van financieel misbruik en het levenstestament, het andere over het testament.
Ook dat laatste is interessant. Veel migranten gaan ervan uit dat de erfenis verdeeld zal worden zoals dat in het land van herkomst gebruikelijk was. Ze realiseren zich niet dat in Nederland de erfenis volgens het Nederlandse erfrecht zal worden afgehandeld.
Aan de filmpjes hebben vrijwilligers via NOOM meegewerkt. De filmpjes kunnen worden gebruikt in voorlichtingsbijeenkomsten over financiële veiligheid. Ze zijn gemaakt in het Nederlands. Daarnaast zijn ook versies met een Turkse en Marokkaanse voice-over beschikbaar.

Filmpje over het voorkomen van financieel misbruik en het levenstestament
Nederlandse versie, klik hier>>
Turks gesproken versie, klik hier>>
Marokkaans gesproken versie, klik hier>>

Filmpje over het testament
Nederlandse versie, klik hier>>
Turks gesproken versie, klik hier>>
Marokkaans gesproken versie, klik hier>>

Brochure: 'Wie geeft u het vertrouwen' (KNB)
Klik hier>>

Brochure: 'Waar zeg ik ja tegen?' (KNB)
Klik hier>>

Brochure: 'Checklist levenstestament' (KNB)
Klik hier>>

 

Februari 2018
Activiteiten over financieel misbruik: je kunt écht iets doen!
In vervolg op de drukbezochte themadag over het voorkomen en aanpakken van financieel misbruik hebben de lidorganisaties van NOOM van eind oktober tot 1 december 2017 verder gewerkt om het onderwerp verder op de kaart te zetten. In deze korte periode zijn dertien activiteiten uitgevoerd, waaraan vrijwilligers, mantelzorgers en ook ouderen hebben deelgenomen. Daarmee zijn 562 mensen bereikt. De bijeenkomsten hadden tot doel om de kennis bij vrijwilligers verder te verspreiden, het door NOOM beschikbaar gestelde voorlichtingsmateriaal verder te testen en samen te bespreken hoe de informatie het beste verder verspreid kan worden.

Turkse Ouderen Federatie in bijeenkomst voor bestuurders, vrijwilligers en ouderen in de regio Dordrecht

Het was belangrijk om met dit onderwerp aan de slag te gaan. Daar waren we het allemaal over eens. Niet alleen omdat financieel misbruik vaker wordt gesignaleerd, maar juist ook omdat het goed mogelijk is om het te voorkomen. In de bijeenkomsten zijn zo concreet mogelijke tips gegeven. Het begint met een goed gesprek binnen de familie om afspraken te maken over de ondersteuning van vader en/of moeder bij het regelen van de financiën als zij dit niet (meer) zelfstandig kunnen. Het is gebruikelijk om dat bij één van de kinderen neer te leggen. Maar daarmee heeft hij of zij ook een enorme verantwoordelijkheid. Er kunnen gemakkelijk misverstanden ontstaan. Dus niet uit wantrouwen, maar uit gedeelde verantwoordelijkheid kun je het zó regelen dat de andere kinderen mee kunnen kijken naar de uitgaven (het zogeheten 4-ogen-principe). Het is goed als ouderen daar zélf over in gesprek gaan met hun kinderen. Om latere problemen vóór te zijn. Dit is slechts één van de tips en voorbeelden uit het voorlichtingspakket.

Nederlandse Hindoe Ouderen Bond in Zoetermeer

De lidorganisaties hebben ieder op hun eigen manier een begin gemaakt om de boodschap verder te verspreiden en de vrijwilligers op dit gebied deskundiger te maken. Zo organiseerde OCaN (voor Caribische Nederlanders) in Den Haag een uitgebreide bijeenkomst, waarbij verschillende professionals met een Caribische achtergrond ingingen op veilig bankieren, bewindvoering en levenstestament. Chun Pah agendeerde het onderwerp financieel misbruik op een landelijke vrijwilligersdag, waaraan circa 100 Chinese vrijwilligers deelnamen. MOBiN (Marokkaanse Ouderen Bond in Nederland) koos juist voor meerdere kleinschalige bijeenkomsten voor Marokkaanse ouderen en mantelzorgers in Rotterdam en Utrecht. LSMO verzorgde twee workshops op de landelijke Molukse mantelzorgdag in Woerden. En zo waren er nog verschillende andere activiteiten.

OCaN in Den Haag

Enkele voorbeelden van verhalen die opgehaald zijn:

Een deelneemster vertelde – in tranen – dat haar stiefkinderen (de kinderen van haar man) na zijn overlijden de hele bankrekening hadden leeggehaald. Ze had helemaal niets meer. Ze heeft twee maanden honger geleden. Ze schaamde zich zo erg, ze durfde er met niemand over te praten. Toen is ze bij een maatschappelijk werkster terecht gekomen. Die heeft haar geholpen aan een nieuwe bankrekening en een nieuwe pinpas. Ze is niet naar de politie gegaan. Het is echt een stille vrouw. Ze vertelde dat ze nu weer goed slaapt: ‘Ik ben voor mezelf opgekomen en heb mijn zaken weer zelf geregeld’.

Een vrouw vertelde over de band tussen een broer van haar en haar moeder. Hij kijkt niet meer om naar zijn moeder en dat zat haar dwars. Uiteindelijk gaf ze vlak voor het einde van de presentatie toe dat de boosheid en verdriet de reden zijn van de breuk in de relatie. De moeder had toen de vader was overleden de oudste zoon alle financiële zaken in handen gegeven. Hij was nu DE man in huis geworden om voor zijn broertjes en zusjes te zorgen. Moeder is analfabeet en niks wetend. Maar helaas met alle gevolgen van dien... de oudste zoon heeft alles opgemaakt voor zichzelf.

Er zijn kinderen die door middel van een PGB de zorg voor hun ouders op zich nemen, maar uiteindelijk doen zij niet wat van hun wordt verwacht. Daardoor worden de ouders verwaarloosd en komen zij in financiële problemen/schulden.

Het NOOM is blij dat we een eerste stap hebben kunnen zetten om de kansen op financieel misbruik van ouderen te verminderen. De vrijwilligers geven aan dat er behoefte is om de problematiek diepgaander te bespreken en verder uit te diepen. Het NOOM hoopt dat we in 2018 in de gelegenheid worden gesteld om de deskundigheidsbevordering verder uit te rollen.

De Nieuwsbrief Ouderen in veilige handen van het Ministerie van VWS besteedde ook aandacht aan de NOOM-activiteiten. Klik hier>>

Kaapverdiaanse groep in Rotterdam

20 oktober 2017
Veel belangstelling voor themadag Financieel misbruik

Heel goed dat dit onderwerp is gekozen. Dat is echt nodig!

Ik ga de tips die ik vandaag heb gekregen verder brengen in de groepen ouderen waar ik mee werk.

Heel hartelijk dank voor het mogen bijwonen van deze dag en het doorsturen van de bestanden. Het was zeer intensief, maar ook productief. CHAPEAU!!!

Zo reageerden deelnemers aan de landelijke themadag 'Financieel veilig - ook voor migrantenouderen'. Op 20 oktober 2017 lieten bijna 90 vrijwilligers, allen actief in organisaties van oudere migranten zich informeren over financieel misbruik. De dag vond plaats in het kader van de activiteiten van de Brede Alliantie Veilig financieel ouder worden, mogelijk gemaakt door het ministerie van VWS.

Bouchaib Saadane, voorzitter van het NOOM, opende de dag met een korte terugblik op de campagne 'Ouderen in veilige handen'. In de 164 gespreksbijeenkomsten die de lidorganisaties organiseerden tussen januari 2013 en juni 2015 is gebleken dat financieel misbruik ook in migrantenfamilies voorkomt ('ook al kunnen we dat nauwelijks geloven'). Het NOOM is ervan overtuigd dat met goede, praktische voorlichting een deel van de problemen is te voorkomen. Vandaar deze dag om de vrijwilligers dit bruikbare informatie mee te geven voor hun dagelijkse activiteiten in spreekuren, voorlichting, ontmoetingsactiviteiten en huisbezoeken.

Suzanne van der Jagt van het ministerie van VWS besprak de stand van zaken van het Landelijk Actieplan Ouderen in veilige handen, dat eind 2017 wordt afgerond. Ze zette de acties op een rij die vanuit de Brede Alliantie worden ondernomen om financieel misbruik bij ouderen te stoppen en gaf een blik op de toekomst.

Yvonne Heygele van het NOOM nam de diverse vormen en signalen van financieel misbruik onder de loep en gaf uiteenlopende voorbeelden van misstanden die uit de gespreksbijeenkomsten naar voren zijn gekomen. Anton van Schaick van de Rabobank bood in zijn inleiding inzicht in de (on)mogelijkheden van banken en gaf concrete tips om veilig te bankieren en afspraken die gemaakt kunnen worden om financieel misbruik door naasten te voorkomen. Daarbij wees hij bijvoorbeeld op het belang om een extra rekening te openen met een extra pinpas, voor iemand die je boodschappen doet. Geregeld kan worden dat deze persoon dan bijvoorbeeld nooit meer dan 25 euro kan pinnen vanaf deze rekening. Een andere goede tip: Neem nooit een en/of-rekening met iemand anders dan uw partner.
Aan het einde van de ochtend ging notaris Mohammed Zerrou in op het levenstestament en het (gewone)testament. Deze inleiding werd afgerond met de presentatie van één van de twee voorlichtingsfilmpjes, gemaakt door de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) in samenwerking met NOOM over het voorkomen van financieel misbruik, de rol van de notaris en de mogelijkheden van het levenstestament en het testament.

De middag bood vier workshops. Mohammed Zerrou en collega-notaris gingen in samenspraak met Annelies van der Laan van KNB dieper in op de mogelijkheden van de notaris. Hier werd ook het tweede KNB-voorlichtingsfilmpje vertoond over het testament. Ben Steenvoorden en Saida Azaimy van Zeker Financiële Zorgverlening bespraken beschermingsbewind.

Duska Sabljic van Samen Veilig Utrecht gaf een workshop over het bespreekbaar maken van een vermoeden van misbruik bij een oudere of een familielid. Rob de Wit, budgetcoach kwetsbaren en ouderen uit Rotterdam liet deelnemers zien op welke wijze een checklist goed gebruikt kan worden om financieel misbruik bij ouderen op het spoor te komen.

In de plenaire nabespreking en de communicatie achteraf toonden niet alleen de deelnemers, maar ook de workshopleiders hun tevredenheid over de dag:
Ik ben onder de indruk van de betrokkenheid en de vele vragen!

Het was een waar feest voor mij om dit te mogen doen. Ik heb ook veel van de vrijwilligers zelf geleerd.

Zo mogen we samen terugkijken op een waardevolle dag waar een begin is gemaakt met voorlichting om financieel misbruik te voorkomen en een halt toe te roepen. Momenteel zijn de lidorganisaties van NOOM bezig met de uitvoering van diverse activiteiten op dit gebied in eigen kring.