Dementie

Meer dan vergeten 
– een project over dementie bij Turkse en Surinaamse ouderen

Achtergrond
Door de stijging van de levensverwachting en stijging van het aandeel ouderen onder migranten neemt het aantal oudere migranten met dementie toe.
Voor veel oudere migranten en mantelzorgers is dementie relatief gezien een onbekend en onbesproken verschijnsel. Soms wordt vergeetachtigheid gezien als een bijverschijnsel van het ouder worden en worden de problemen gebagatelliseerd. In andere gevallen beschouwt men dementie als ‘gekte’. Dementie is echter ‘meer dan vergeten’. Een taboe op de ziekte zorgt voor extra verdriet en ellende, zowel voor dementerenden als voor hun mantelzorgers en andere familieleden.

Het project
Het project ‘Meer dan vergeten’ wil daarom het onderwerp dementie bespreekbaar maken binnen migrantengroepen en op deze manier het bestaande zorgaanbod voor deze groepen meer toegankelijk maken.

Ik was al een beetje ongerust over mijn man. Hij vergeet steeds meer en laatst was hij de weg kwijt geraakt. Daarom ben ik naar de bijeenkomst gegaan. Toen wist ik dat we echt naar de dokter moesten.

Ik moest huilen toen ik de film zag. Ik heb jaren voor mijn schoonmoeder gezorgd. Nu weet ik dat ze aan dementie leed. Had ik dat toen maar geweten, dan had ik haar beter begrepen.

De gespreksleidster liet ons ook zien hoe we het beste met onze dementerende vader of moeder om kunnen gaan. Nu doen we het thuis ook anders. We verbeteren mijn moeder niet meer steeds, als ze zegt dat ze op haar vader wacht. We zeggen bijvoorbeeld: Hij komt straks.

Dit zijn enkele reacties van deelnemers aan de ruim vijftig gespreksbijeenkomsten over dementie die Unie KBO en NOOM in samenwerking met Bureau Kleurrijk Advies hebben georganiseerd in het afgelopen jaar. Centraal daarin staat de film Meer dan Vergeten. Er zijn twee versies ontwikkeld, een voor de Turkse en een voor de Surinaamse gemeenschappen. Turkse en Surinaamse families spreken openhartig over hun zorgen en hun dilemma’s rond de dementie.
Met behulp van de films hebben getrainde gespreksleiders de bijeenkomsten begeleid. Zij hebben ingezet op het bespreekbaar maken van dementie en het doorbreken van de taboes rond deze ziekte en het inroepen van hulp van buitenaf. Daaraan gekoppeld hebben de gespreksleiders nadere voorlichting gegeven over het ziekteproces en diverse vormen van ondersteuning. Ook konden zij handreikingen geven voor de dagelijkse omgang met een dementerende.

Bestellen

De dvd ‘Meer dan vergeten, dementie en oudere migranten’ is te verkrijgen voor € 17,00 incl. verzendkosten. Op de dvd vindt u zowel de Turkse als de Surinaamse film.

Bestellingen kunt u doorgeven via: [email protected]

Informatie en boekingen van gespreksbijeenkomsten
Als u vragen heeft of een gespreksbijeenkomst wilt boeken kunt u terecht bij Lucía Lameiro García, E: [email protected] / tel: 0620966432.

Workshops voor professionals en vrijwilligers in welzijn en zorg
Wilt u binnen uw organisatie medewerkers scholen over het bereiken van oudere migranten?
Wij geven workshops om medewerkers kennis te laten maken met de belevingswereld van oudere migranten, hun wensen en behoeften op het gebied van welzijn en zorg.
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Yvonne Heygele (zie voor de gegevens hierboven).

Folder
Voor de uitgebreide folder met de resultaten van ‘Meer dan vergeten’ tot nu toe, ervaringen van deelnemers en gespreksleiders, de verschillende projectonderdelen en nadere gegevens, klik hier>>


Culturele verschillen bij dementie

Eén op de tien mensen met dementie is migrant. Het aantal migranten met dementie stijgt twee keer zo snel als het aantal autochtonen met dementie. Daarnaast hebben niet-westerse migranten drie tot vier keer zoveel kans op dementie. Voor migranten is dementie een relatief onbekendheid verschijnsel, daarom is het goed om in te spelen op de behoeften en achtergronden van deze groep. 

Inspelen op de behoeften en achtergrond is eigenlijk niets anders dan persoonsgerichte ondersteuning en zorg bieden.Toch blijkt dat daar in de praktijk extra aandacht voor nodig is. Persoonsgerichte zorg is nog niet vanzelfsprekend. Hoe signaleer je dementie bij niet-westerse migranten en hoe maak je dat bespreekbaar, rekening houdend met hun waarden en normen?

Signaleren van dementie

In andere culturen is het taboe op dementie groot. Dementie wordt in veel culturen gezien als iets om je voor te schamen, of zelfs als een straf van God. Daarom zullen migranten er niet snel open over praten, wat het signaleren bemoeilijkt. Tips en hulpmiddelen bij het signaleren: 

  • Infosheet vraaggericht werken met oudere migranten met dementie en hun mantelzorgers (pdf) Deze infosheet van Pharos gaat in op de vraag of zorgprofessionals de (juiste) zorgvraag van migrantenouderen herkennen, welke factoren daarbij een rol spelen en hoe zij hiermee om kunnen gaan. 
  • 6 tips om dementie te herkennen bij een niet-westerse migrant van klinisch geriater en onderzoeker Jos van Campen op de website van Nursing
  • Online test SignaLeren met filmpjes en vragen in het Turks, Marokkaans-Arabisch, Berbers en Nederlands over de meest voorkomende signalen van dementie. De test is gemaakt door Alzheimer Nederland. Familie, mantelzorgers, mensen met (mogelijke) dementie en zorgverleners kunnen de test gebruiken om dementie te herkennen en bespreekbaar te maken.
  • Wachtkamervideo’s over dementie van Pharos in vier talen. De filmpjes vergroten de bewustwording over dementie en vertellen patiënten in hun eigen taal waar zij terecht kunnen met hun vragen. Bekijk het filmpje met Nederlandse tekst: 

Lees het volledige artikel op Zorg voor beter