Financieel misbruik

In de campagne ‘Ouderen in veilige handen‘, waarin aandacht is besteed aan ouderenmishandeling in diverse verschijningsvormen, is naar voren gekomen dat financieel misbruik ook bij migrantenouderen voorkomt. Het NOOM is van mening dat op dit punt met behulp van adequate en passende voorlichting veel winst is te behalen.

Dat is een van de redenen waarom het NOOM in 2015 is toegetreden tot de ‘Brede Alliantie Veilig Financieel Ouder Worden‘. Deze is ontstaan in het kader van het Landelijk Actieplan ‘Ouderen in veilige handen’. Hierin werken belangrijke partners samen, zoals de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB), de RABObank, de politie, het Openbaar Ministerie, de Veilig Thuisorganisaties, Mentorschap Nederland, vertegenwoordigers uit de wereld van bewindvoering en de seniorenorganisaties KBO-PCOB, ANBO en NOOM. Coördinatie is in handen van het Ministerie van VWS.

In 2017 heeft het NOOM via de Brede Alliantie financiering verkregen voor een aantal voorlichtingsactiviteiten. Op 20 oktober heeft een landelijke themadag plaatsgevonden waaraan circa 90 vrijwilligers hebben deelgenomen. Tot 1 december 2017 organiseerden de lidorganisaties voorlichtingsactiviteiten voor vrijwilligers, mantelzorgers en ouderen in eigen kring.

Pas op voor spoofing
Oplichters kunnen u bellen vanaf een bestaand telefoonnummer van uw eigen bank. Het lijkt dan alsof u wordt gebeld door een medewerker van uw bank. In het Engels heet dit spoofing. Letterlijk vertaald betekent dat nabootsen of namaken. Door middel van spoofing willen oplichters dat u geld naar hen overmaakt (terwijl u denkt dat u dat naar de bank doet), uw pin- of beveiligingscodes doorgeeft of direct toegang geeft tot uw computer.

Zo herkent u spoofing

  • U wordt onverwacht gebeld door uw bank of u ontvangt een SMS-bericht van uw bank.
  • De beller probeert u te overtuigen om overboekingen te doen, uw pincodes en beveiligingscodes te verstrekken of directe toegang te geven tot uw computer.
  • Het SMS-bericht beweert dat u een verdachte betaling, automatische incasso of instelling moet controleren door op een hyperlink in het bericht te klikken.
  • De beller beweert dat fraudeurs ongeoorloofde betalingen vanaf uw bankrekeningen hebben gedaan.

Spoofing kan ook via SMS. Het mobiele nummer of de naam van de afzender van het SMS-bericht is dan een bestaand nummer of de echte naam van uw bank.

Meer informatie over spoofing, en over wat u kunt doen als u slachtoffer van spoofing bent vindt u hier.


‘Ouderen in veilige handen – 2’ gestart eind 2019

Najaar 2019 heeft het NOOM groen licht gekregen van het ministerie van VWS voor een vervolg op ‘Ouderen in veilige handen’. Dat betekent dat we de komende tijd opnieuw aan de slag kunnen met voorlichting en bespreekbaar maken hoe ouderenmishandeling te voorkomen door signalen te herkennen en hoe te handelen bij (vermoedens van) ouderenmishandeling.
In december zijn 30 sleutelfiguren getraind die tot medio 2020 zo’n 50 gespreks/voorlichtingsbijeenkomsten zullen verzorgen.

Voorlichtingsmaterialen

Presentatie over financieel misbruik, vormen van financieel misbruik, signalen en tips om dit te voorkomen.
Klik hier>>
Wilt u de presentatie in powerpointversie? Mail dan uw verzoek naar: [email protected]

Folder: ‘Herken financiële uitbuiting bij ouderen’ (ministerie van VWS)
Klik hier>>

Folder: ‘Tips senioren en veiligheid’ (politie)
Klik hier>>

Brochure: ‘Checklist voor ouderen ten behoeve van het voorkomen van financiële uitbuiting’ (ministerie van VWS)
Klik hier>>

Brochure: ‘Samen Bankieren’ (Rabobank)
Klik hier>>

KNB heeft in samenwerking met NOOM twee korte voorlichtingsfilmpjes gemaakt. Het eerste gaat over het voorkomen van financieel misbruik en het levenstestament, het andere over het testament.
Ook dat laatste is interessant. Veel migranten gaan ervan uit dat de erfenis verdeeld zal worden zoals dat in het land van herkomst gebruikelijk was. Ze realiseren zich niet dat in Nederland de erfenis volgens het Nederlandse erfrecht zal worden afgehandeld.
Aan de filmpjes hebben vrijwilligers via NOOM meegewerkt. De filmpjes kunnen worden gebruikt in voorlichtingsbijeenkomsten over financiële veiligheid. Ze zijn gemaakt in het Nederlands. Daarnaast zijn ook versies met een Turkse en Marokkaanse voice-over beschikbaar.

Filmpje over het voorkomen van financieel misbruik en het levenstestament
Nederlandse versie, klik hier>>
Turks gesproken versie, klik hier>>
Marokkaans gesproken versie, klik hier>>

Filmpje over het testament
Nederlandse versie, klik hier>>
Turks gesproken versie, klik hier>>
Marokkaans gesproken versie, klik hier>>

Brochure: ‘Wie geeft u het vertrouwen’ (KNB)
Klik hier>>

Brochure: ‘Waar zeg ik ja tegen?’ (KNB)
Klik hier>>

Brochure: ‘Checklist levenstestament’ (KNB)
Klik hier>>

Informatiebox:  ‘De financiële kant van ouder worden’
Hoe regel ik mijn bankzaken goed en veilig? Wie geef ik inzage in mijn administratie als ik het zelf niet meer kan? Waar kan ik terecht als ik iets wil weten over financieel misbruik? Het zijn vragen die elke oudere zich zou moeten stellen. Want financieel misbruik kan iedere oudere overkomen. De informatiebox Financieel Veilig Ouder Worden helpt. Het doel van de box is ouderen informeren en tijdig laten nadenken over de financiële kant van ouder worden. Je kunt de informatiebox bestellen of downloaden.*
*op dit moment kan de informatiebox helaas alleen worden gedownload. Vanaf volgend jaar kan hij ook weer worden besteld.

20 oktober 2017
Veel belangstelling voor themadag Financieel misbruik
Heel goed dat dit onderwerp is gekozen. Dat is echt nodig!

Ik ga de tips die ik vandaag heb gekregen verder brengen in de groepen ouderen waar ik mee werk.

Heel hartelijk dank voor het mogen bijwonen van deze dag en het doorsturen van de bestanden. Het was zeer intensief, maar ook productief. CHAPEAU!!!

Zo reageerden deelnemers aan de landelijke themadag ‘Financieel veilig – ook voor migrantenouderen’. Op 20 oktober 2017 lieten bijna 90 vrijwilligers, allen actief in organisaties van oudere migranten zich informeren over financieel misbruik. De dag vond plaats in het kader van de activiteiten van de Brede Alliantie Veilig financieel ouder worden, mogelijk gemaakt door het ministerie van VWS.

Bouchaib Saadane, voorzitter van het NOOM, opende de dag met een korte terugblik op de campagne ‘Ouderen in veilige handen’. In de 164 gespreksbijeenkomsten die de lidorganisaties organiseerden tussen januari 2013 en juni 2015 is gebleken dat financieel misbruik ook in migrantenfamilies voorkomt (‘ook al kunnen we dat nauwelijks geloven’). Het NOOM is ervan overtuigd dat met goede, praktische voorlichting een deel van de problemen is te voorkomen. Vandaar deze dag om de vrijwilligers dit bruikbare informatie mee te geven voor hun dagelijkse activiteiten in spreekuren, voorlichting, ontmoetingsactiviteiten en huisbezoeken.

Suzanne van der Jagt van het ministerie van VWS besprak de stand van zaken van het Landelijk Actieplan ‘Ouderen in veilige handen’, dat eind 2017 wordt afgerond. Ze zette de acties op een rij die vanuit de Brede Alliantie worden ondernomen om financieel misbruik bij ouderen te stoppen en gaf een blik op de toekomst.

Yvonne Heygele van het NOOM nam de diverse vormen en signalen van financieel misbruik onder de loep en gaf uiteenlopende voorbeelden van misstanden die uit de gespreksbijeenkomsten naar voren zijn gekomen. Anton van Schaick van de Rabobank bood in zijn inleiding inzicht in de (on)mogelijkheden van banken en gaf concrete tips om veilig te bankieren en afspraken die gemaakt kunnen worden om financieel misbruik door naasten te voorkomen. Daarbij wees hij bijvoorbeeld op het belang om een extra rekening te openen met een extra pinpas, voor iemand die je boodschappen doet. Geregeld kan worden dat deze persoon dan bijvoorbeeld nooit meer dan 25 euro kan pinnen vanaf deze rekening. Een andere goede tip: Neem nooit een en/of-rekening met iemand anders dan uw partner.
Aan het einde van de ochtend ging notaris Mohammed Zerrou in op het levenstestament en het (gewone)testament. Deze inleiding werd afgerond met de presentatie van één van de twee voorlichtingsfilmpjes, gemaakt door de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) in samenwerking met NOOM over het voorkomen van financieel misbruik, de rol van de notaris en de mogelijkheden van het levenstestament en het testament.

De middag bood vier workshops. Mohammed Zerrou en collega-notaris gingen in samenspraak met Annelies van der Laan van KNB dieper in op de mogelijkheden van de notaris. Hier werd ook het tweede KNB-voorlichtingsfilmpje vertoond over het testament. Ben Steenvoorden en Saida Azaimy van Zeker Financiële Zorgverlening bespraken beschermingsbewind.

Duska Sabljic van Samen Veilig Utrecht gaf een workshop over het bespreekbaar maken van een vermoeden van misbruik bij een oudere of een familielid. Rob de Wit, budgetcoach kwetsbaren en ouderen uit Rotterdam liet deelnemers zien op welke wijze een checklist goed gebruikt kan worden om financieel misbruik bij ouderen op het spoor te komen.

In de plenaire nabespreking en de communicatie achteraf toonden niet alleen de deelnemers, maar ook de workshopleiders hun tevredenheid over de dag:
Ik ben onder de indruk van de betrokkenheid en de vele vragen!

Het was een waar feest voor mij om dit te mogen doen. Ik heb ook veel van de vrijwilligers zelf geleerd.

Zo mogen we samen terugkijken op een waardevolle dag waar een begin is gemaakt met voorlichting om financieel misbruik te voorkomen en een halt toe te roepen. Momenteel zijn de lidorganisaties van NOOM bezig met de uitvoering van diverse activiteiten op dit gebied in eigen kring.