Handreiking ‘Praat op tijd over je levenseinde’ helpt patiënt het gesprek aan te gaan over zorg in de laatste levensfase

Welke zorg wil je ontvangen in je laatste levensfase? Op tijd praten over je levenseinde is belangrijk om in die fase de zorg te krijgen die bij jouw wensen en behoeftes past. ‘Praat op tijd over je levenseinde’ geeft praktische tips en aandachtspunten die kunnen helpen om het gesprek aan te gaan over de laatste levensfase met naasten én je dokter. Want door op tijd te praten met de dokter, weet zij/hij beter welke zorg het beste past.
Deze handreiking is bedoeld voor iedereen die met zijn dokter wil of moet praten over het levenseinde. Over bijvoorbeeld: wat wil je dat de dokter doet als je veel pijn hebt of op een andere manier lijdt? Wil je het liefst thuis sterven, in het ziekenhuis of in een hospice? Heb je een schriftelijke wilsverklaring? Voor artsen is er ook een handreiking over dit onderwerp, deze is te vinden op de website van de KNMG.
De inhoud van deze handreiking is gebaseerd op de handreiking ‘Tijdig praten over het levenseinde’ van de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG) in samenwerking met het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG).
De handreiking is onder andere aangevuld met nieuwe informatie over palliatieve zorg, het schriftelijk euthanasieverzoek en euthanasie bij dementie.
De patiëntenfederatie Nederland heeft samen met de KNMG deze brochure voor patiënten en naasten gemaakt. Daarbij hebben meerdere organisaties vanuit het perspectief van de patiënt en/of naaste meegedacht en meegelezen.
Bekijk de brochure

Laat senioren meedenken over Wet voltooid leven

In 2020 diende D66-Kamerlid Pia Dijkstra  het initiatiefwetsvoorstel ‘voltooid leven’ in. Dat voorstel moet tegemoetkomen aan de behoefte van de ‘gezonde’ oudere van 75 jaar of ouder met een actuele weloverwogen wens om zijn of haar leven actief te beëindigen. Seniorenorganisaties zien dat het onderwerp onder hun achterban ‘leeft’. Maar vooral ook dat er heel veel vragen zijn: Wat wordt eigenlijk verstaan onder een ‘voltooid leven’? Wie bepaalt dat? Hoe consistent is een wens tot levensbeëindiging, of zou dat moeten zijn? Welke rol spelen levensbeschouwing en religie in dezen. Wat doet het wetsvoorstel met de beeldvorming over ouderen? Wat betekent een en ander voor de huidige ­euthanasiepraktijk, enzovoorts. Vragen die antwoorden verdienen – en debat. Niet alleen in het parlement, maar vooral ook in de ­samenleving. Daarom doen seniorenorganisaties  Anbo, KBO-PCOB, Koepel gepensioneerden, Noom, FASv en KBO Brabant. gezamenlijk  een oproep aan de politiek. Een waardig levenseinde, en breder: een waardige laatste levensfase, vraagt om een waardig debat. Laten we dat éérst met elkaar voeren en vervolgens bezien wat nodig is.

Lees de ingezonden brief van John Kerstens (voorzitter van de Koepel Gepensioneerden) in Trouw.

Drie jaar spreken over het levenseinde

Kwaliteit van leven en kwaliteit van zorg in de laatste levensfase zijn onderwerpen die volop in de belangstelling staan. Maatschappelijk zijn er veel initiatieven en er volop gediscussieerd, maar ook de politiek is nog lang niet uit gedebatteerd. Het NOOM wil actief betrokken zijn bij deze discussies en initiatieven. Onder meer door het bespreekbaar maken van deze thema’s binnen de zelforganisaties én bij de oudere migranten zelf en hun naasten. Dat leidde tot de aansluiting van het NOOM bij de coalitie ‘Van betekenis tot het einde’ begin 2017 en tot deelname aan het gelijknamige project middels het NOOM-project ‘Tijdig spreken over het levenseinde’.
Kern van dit driejarige traject was het stimuleren van ouderen en hun naasten om tijdig na te denken over wat zij belangrijk vinden als het gaat om leven en zorg in de laatste levensfase. Naast stimuleren van het nadenken over deze thema’s wilde het NOOM migrantenouderen ook middelen aanreiken om het praten over wat zij belangrijk vinden, met elkaar en met hun naasten en/of met zorgverleners makkelijker te maken. Ook het geven van informatie over zaken die ouderen zelf belangrijk vinden m.b.t. de laatste levensfase maakte onderdeel uit van dit traject.
In de publicatie “Tijdig spreken over het levenseinde” doet het NOOM verslag van de voorbereidingen, activiteiten en resultaten van het project.

Download het verslag Lees meer